Một sinh vật đi vào thần thoại, cổ tích, truyện dân gian, văn hóa đại chúng của hầu như mọi vùng đất trên thế giới. Đó có thể là hiện thân của thần linh, là biểu tượng cho ngôi vị cao quý, hay là hiện thân của đấng tối cao.
Tuy nhiên ở phương trời khác Rồng lại là quái vật tàn bạo, mãnh thú hung ác gieo rắc nỗi sợ hãi khắp muôn nơi.
 |
| Dragon |
Hầu hết mọi người đều cho rằng Rồng vốn dĩ là sản phẩm của trí tưởng tượng mà con người tạo ra. Thế nhưng bạn có bao giờ nghĩ sự thật lại không phải như vậy?
Sẽ thế nào nếu như loài Rồng đã thực sự tồn tại, chỉ là chúng biến mất quá nhanh trước khi ta kịp nhận ra sự tồn tại ấy? Tựa như khủng long, Rồng không còn xuất hiện ngày nay không có nghĩa là chúng không tồn tại.
Dấu Vết Về Sinh Vật Thần Thoại
Khi nhắc đến loài Rồng, người phương Tây nghĩ đến những sinh vật bốn chân, đuôi dài, da rắn, thân bò sát, cánh dơi, biết bay, có sức mạnh phi thường, có khả năng miễn nhiễm với những lời nguyền hoặc phép thuật, thường sống trên núi cao, dưới đầm sâu hoặc trong hang động và biết phun lửa.
 |
| Rồng |
Đó là hình tượng thường thấy của loài Rồng thông qua các tác phẩm văn hoá đại chúng ngày nay.
Xuất hiện như những sinh vật thần kỳ, mang sức mạnh vô biên mà hầu hết mọi người đều cho rằng loài vật này chỉ là sản phẩm của trí tưởng tượng và hoàn toàn không có thật.
Thế nhưng lịch sử loài người đã không ít lần ghi nhận sự xuất hiện của Rồng.
Cuốn sử thi lâu đời nhất mang tên Gilgamesh, được viết vào năm 2.000 TCN tại Lưỡng Hà đã miêu tả lại sinh vật Humbaba có hình dạng đặc biệt.
Nó có chiếc bờm sư tử, mặt rắn, sừng khắp thân, chân có móng vuốt của kền kền, trên đầu có sừng của bò, miệng có thể phun lửa và nước.
 |
| Humbaba |
Chẳng cần phải giải thích quá nhiều thì mọi người cũng có thể nhận ra đây là mô tả sơ khai nhất về loài Rồng.
Rồng cũng là sinh vật vô cùng tiêu biểu đại diện cho cái ác trong các truyền thuyết phương Tây cổ.
Trường thi tự sự Beowulf viết vào thế kỷ thứ 8 là văn tự lâu đời nhất trong các truyền thuyết viết bằng tiếng Anh.
Câu chuyện xảy ra ở vùng Bắc Âu, nhân vật chính là anh hùng Beowulf dân tộc Gaystan trên bán đảo Scandinavie.
Beowulf dũng mãnh vô song đã giành chiến thắng trong cuộc chiến dài đằng đẵng với Thụy Điển, ông đã tiêu diệt được quái vật đầm lầy và quỷ ăn thịt người lẻn vào cung đình, làm cho quốc gia trở nên thịnh vượng.
Suốt 50 năm trị vì, con Rồng phun lửa khổng lồ canh giữ kho báu quốc gia liên tục xuất hiện tấn công, Beowulf đã dẫn mọi người đánh vào sơn động của Rồng khổng lồ, nhờ có một tấm lá chắn đặc biệt ông đã được bảo vệ khỏi bị Rồng lửa thiêu đốt.
Cuộc chiến diễn ra đến hiệp thứ 3, cuối cùng ông đánh một đòn trí mạng trúng Rồng. Con quái vật cuối cùng cũng bị tiêu diệt hoàn toàn.
Kinh Thánh cũng ghi nhận Daniel là người giết "Rồng" đầu tiên trong lịch sử.
Sau khi thấy người Babylon thờ phụng một loài bò sát khổng lồ có cánh, biết phun lửa và bay, Daniel đã chứng minh, con vật to lớn, hình dáng quái dị này chỉ gây đảo lộn, sát hại mạng sống con người mà thôi.
Dù có ra sức chứng minh nhưng nhiều người vẫn không tin. Bởi vậy mà Daniel đã lên kế hoạch giết nó bằng cách cho nó ăn nhiều chất béo, tóc, các vật dễ cháy rồi làm cho con vật nổ tung.
 |
| rồng |
Trong Kinh Thánh, người ta coi Rồng là từ đồng nghĩa với ma quỷ, Satan, thú ma. Rồng biến thành quái vật xuất hiện để nhân loại chịu sự tàn phá và đau khổ, vì vậy mọi người thường rất sợ hãi loài ác thú này.
Trong Khải thị lục, Rồng có 7 đầu 10 sừng, có thể mê hoặc nhân tâm, khiến con người đi vào đường tà. 7 đầu tượng trưng cho 7 đại tội tuyệt đối không được phạm, 10 sừng tượng trưng cho 10 tội nhỏ có thể mắc phải.
Những tội nhân bị mê hoặc dụ dỗ phạm tội sẽ cùng với Rồng bị ném xuống đáy địa ngục.
Và chắc chắn sẽ là một thiếu sót cực kỳ lớn nếu như chúng ta không nhắc tới câu chuyện thánh George giết Rồng nổi tiếng. Là một truyền thuyết phổ biến từ thời của những cuộc Thập tự chinh, câu chuyện Thánh George giết Rồng đã được nhắc tới trong nhiều tác phẩm.
Một tác phẩm khá nổi tiếng có ghi chép về chuyện Thánh George giết Rồng là "Những truyền thuyết vàng"- một tập hợp về tiểu sử các vị Thánh được Jacobus da Varagine hoàn thành vào những năm 60 của thế kỷ 13, với khoảng hơn 1000 bản thảo còn sót lại cho tới ngày nay.
 |
| Thánh George giết Rồng |
Câu chuyện diễn ra tại một vùng đất có tên là Silene ở Libya, nơi có đô thành Lasia mà quốc vương Selinus trị vì.
Vốn là một vùng đất yên bình, trù phú không biết từ lúc nào có một con Rồng tới sống trong lòng hồ Silene và khiến cho nơi đây biến thành một vùng đất chết.
Để đổi lấy sự yên bình, người dân Silene đã nạp cho nó hai con cừu mỗi ngày. Nếu không nó sẽ tàn sát tất cả những ai trong tầm mắt để thỏa mãn cơn tức giận.
Thế nhưng vấn đề bắt đầu nảy sinh khi đàn cừu của vùng Silene cứ vơi dần theo thời gian. Không còn cách nào khác, khi cừu đã hết cư dân đã phải dùng đến biện pháp cuối cùng là bốc thăm để cống nạp con cái của họ.
Và rồi đến một ngày nọ nàng Sabra, con gái của đức Vua là kẻ không may bị rút trúng. Mang trong mình tình yêu thương với công chúa vô bờ, đức Vua đã nguyện đổi lấy toàn bộ tiền bạc cùng một nửa vương quốc lấy sự sống của con gái.
 |
| nàng Thánh George Sabra |
Tuy nhiên người dân Silence không ai chấp nhận giao kèo này. Bị dồn vào đường cùng, nhà Vua đành cho con gái mặc áo cô dâu, và đưa nàng tới hồ nước nơi con Rồng sinh sống với lời hứa rằng ai có thể cứu được công chúa thì kẻ đó sẽ được lấy nàng làm vợ.
Lúc bấy giờ có một vị lãng khách đặt chân tới Libya sau nhiều ngày rong ruổi trên biển và đất liền, chính là kỵ sĩ thánh George.
Tình cờ thay khi đi ngang qua hồ, George bắt gặp công chúa đang bị trói chuẩn bị trở thành đồ hiến tế cho con Rồng hung ác. Sau khi cởi trói cho công chúa, hai người còn đang chưa kịp chạy trốn thì con Rồng đột ngột xuất hiện với một tiếng gầm rú ghê người.
 |
| thánh George và rồng |
Lúc này kỵ sĩ thánh George lập tức cưỡi lên lưng ngựa, làm dấu thập tự giá rồi lao tới chiến đấu với con Rồng bằng cây thương của mình.
Sau nhiều đòn tấn công kỵ sĩ đã khiến con Rồng mất đi khả năng chiến đấu và hàng phục mình.
Như vậy là từ rất lâu, Rồng đã xuất hiện song hành cùng sự phát triển của con người. Nhưng chỉ có nhiêu đó thôi thì chẳng thể nào chứng minh được nó đã từng tồn tại cả. Chúng ta cần có những bằng chứng cụ thể hơn tới từ các ghi chép khoa học và lịch sử.
Trong sách sử của đế chế Macedonia có ghi lại câu chuyện của Alexander Đại đế khi xâm lược Ấn Độ, ông đã kể với quân lính một chuyện hết sức kỳ lạ.
 |
| Alexander |
Vào một lần đi khảo sát thực địa chuẩn bị cho trận chiến, Alexander Đại đế đã vô tình chạm mặt với một sinh vật vô cùng hung dữ và nguy hiểm.
Nó có chiếc miệng rộng, hàm răng sắc nhọn đủ để nuốt trọn một người đàn ông. Với vẻ ngoài này, nó đủ khiến bất kỳ loài động vật nào cũng phải e dè trước chúng.
Dù rằng đã đi qua rất nhiều vùng đất, chạm mặt muôn loài khác nhau nhưng ông vẫn không thể nào đoán ra được sinh vật mà mình đã chạm trán kia là thứ gì.
Aldrovandi, người được xem là cha đẻ của khoa học tự nhiên hiện đại cũng ghi chép nhiều thông tin về loài sinh vật ông cho là Rồng.
Là một nhà khoa học, ông đã đi nhiều nơi, thu thập tư liệu về hàng ngàn loài động, thực vật và tạo ra bảo tàng lịch sử tự nhiên đầu tiên.
Trong chuyến thực địa tại vùng ngoại ô thành phố Bologna ngày 13/5/1572, Aldrovandi đã nhìn thấy một sinh vật dài hơn 1m, rít lên như con rắn. Theo mô tả, sinh vật này có đầu thú, 2 chân nhỏ phía trước, phần thân phình to với nhiều vẩy sừng, cùng 1 đôi cánh ở lưng.
 |
| Bức phát họa của Aldrovandi |
Con vật kỳ lạ bị những người nông dân đập chết và phanh thây trước sự chứng kiến của Aldrovandi. Ngay lập tức, ông đã vẽ lại hình dáng của sinh vật này, ông cho rằng, rất có thể đây là một con Rồng còn nhỏ nên cơ thể chưa phát triển một cách đầy đủ.
Chưa hết, thư viện của vua Henry VIII cũng có rất nhiều tài liệu bao gồm cả sách và tranh hội họa chân thực về loài Rồng. Trong đó nhiều cuốn sách ghi lại rằng: “Loài vật đặc biệt này lớn hơn tất cả những con rắn khác hay tất cả các sinh vật sống trên Trái đất. Sinh vật này thường ở trong các hang động, nó có mào, một cái miệng nhỏ hẹp và thường phả hơi nóng. Sức mạnh của nó không nằm trong hàm răng mà ở chiếc đuôi to lớn.”
Một số con Rồng được miêu tả là có mang cả nọc độc trong người, nhưng hầu như chúng chẳng bao giờ cần sử dụng thứ vũ khí ấy cả. Tất cả mọi cá thể đều được sinh ra ở Ethiopia và Ấn Độ - nơi có nhiệt độ nóng quanh năm sau đó di cư đi khắp thế giới.
Có nhiều bằng chứng còn cho thấy Henry đã nuôi dưỡng 1 con Rồng dưới hầm trong lâu đài của mình trong thời gian ông trị vì.
Một bằng chứng rất đáng chú ý khác, đó là trong cuốn tự truyện của sử gia nổi tiếng Christopher Schorerum có một đoạn kể lại trải nghiệm khó tin của ông như sau: "Vào một đêm ấm áp năm 1619, tôi thấy một khối sáng rực xuất hiện trên bầu trời. Lúc đầu, tôi nghĩ rằng nó chỉ là một thiên thạch nhưng nhìn kĩ lại, nó là một con vật to lớn với chiếc cổ và đuôi dài, phần đầu giống một con bò sát và hàm lớn dữ dội. Khi nó bay tia lửa từ thân mình con vật ấy như đang đốt cháy mọi thứ xung quanh”.
 |
| Dragon |
Lâu hơn một chút tới thời cận đại, ta cũng không khó để bắt gặp những câu chuyện chạm trán Rồng đáng chú ý.
Vào tháng 8/1969, trong lần ra câu cá ở hồ Morar, hai người đàn ông Duncan McDonnell và Bill Simpson phát hiện thấy một con quái vật dài gần 8m khi nó đâm vào xuồng máy của họ.
Nó có lớp da dày, màu nâu sậm với 3 cái bướu màu đen trên lưng, chiếc đầu giống rắn, sau đó nó biến mất thật nhanh vì bị một người đánh bằng mái chèo và người kia nổ súng.
Có thể thấy, với những bằng chứng và ghi chép kể trên loài Rồng khá giống với một loài bò sát khổng lồ sống trong hang động, vùng biển hay các thung lũng, cánh rừng mà con người ít đặt chân đến.
Thế nhưng các bạn có thấy chúng ta đang còn một thiếu sót rất lớn hay không?
Tất cả những bằng chứng hay truyền thuyết kể trên đều chỉ nhắm tới loài Rồng theo quan niệm của người phương Tây mà thôi.
Trong khi đó các chi tiết về Rồng phương Đông, một sinh vật đại diện cho thần thánh được tôn thờ lại chưa hề xuất hiện.
 |
| Hình tượng về rồng châu á |
Quan niệm của các nước Đông Á về loài Rồng lại vô cùng khác biệt. Rồng là sinh vật cao quý: Mình rắn, chân hổ, móng chim ưng, sừng hươu, vây cá chép, thân không cánh nhưng vẫn biết bay, mang những đặc điểm của một loài sống dưới nước. Hơn hết là nó còn có khả năng hô mưa gọi gió.
Các dân tộc Đông Á thường cho rằng mình là hậu nhân của Rồng, sùng bái Rồng.
Ở các triều đại phong kiến Trung Hoa, Rồng là biểu tượng của quyền lực tối cao mà ngoài Hoàng đế, không ai được sử dụng biểu tượng này.
Ngày nay, Rồng vẫn là biểu tượng cho sự thông minh kiệt xuất và mang đến nhiều điều tốt lành.
Có một điều đáng ngạc nhiên là từ xưa đến nay, tất cả các quốc gia phương Đông đều có một hình tượng Rồng khá thống nhất. Ngay cả các bộ chính sử cũng có đề cập đến việc “Rồng xuất hiện ở nhân gian”.
Trong “Hoa dương quốc chí” - ghi chép lịch sử từ thời Hán đến thời Tấn có viết rằng, vào năm Kiến An thứ 24 thuộc triều Đông Hán, một con Rồng vàng xuất hiện ở Xích Thủy, Vũ Dương. Nó đã ở đó trong suốt 9 ngày rồi mới rời đi. Về sau, một đền thờ và một bia đá được dựng lên trong đó ghi lại sự xuất hiện của con Rồng này.
 |
| Rồng vàng xuất hiện ở Xích Thủy |
Trong cuốn “Tấn thư”, phần “Tái ký đệ cửu” có ghi: Vào tháng 4, năm Vĩnh Hòa thứ nhất, triều Đông Tấn có hai con Rồng, một trắng và một đen xuất hiện ở núi Long Sơn.
Hoàng đế nước Yên là Mộ Dung Hoảng khi nghe được tin này đã dẫn các quan trong triều lên ngọn núi này và tổ chức một lễ tế cách chỗ hai con Rồng khoảng 200 thước.
Hai con Rồng này cuộn vào nhau trên không trung. Chúng vờn nhau và bay lượn một khoảng thời gian rất lâu rồi mới bay đi.
Hoàng đế Mộ Dung Hoảng sau khi xem xong cảnh ấy, cho rằng đây là Trời báo điềm lành nên trong lòng vô cùng vui sướng, vì thế đã lập tức ban lệnh đại xá.
Đồng thời ông còn đặt tên cho cung điện mới xây là Long cung. Về sau, ông còn cho xây dựng ngôi chùa Long Tường trên núi Long Sơn để ghi nhớ sự việc này.
Một ghi chép khác trong “Tuyên thất chí” triều nhà Đường có ghi chép về một lần con Rồng xuất hiện trước sự chứng kiến của rất nhiều người.
Các ghi chép cứ thế ngày một nối dài khi “Ký sự bổ sung của triều Đường” đã thuật lại rằng, vào một ngày trong năm cuối của niên hiệu Hàm Thông thời Đường Hy Tông có một con Rồng đen đã rơi xuống mặt đất trong vùng lãnh thổ của huyện Thông Thành, và chết ở đó vì một vết thương trên cổ.
Chiều dài đầy đủ của con Rồng đo được là khoảng 30 mét, một nửa số đó là đuôi. Cái đuôi nó hình phẳng, vảy như vảy cá, trên đầu có 2 cái sừng. Râu con vật mọc bên cạnh miệng dài khoảng 6m. Chân của nó mọc ra từ dưới bụng, có một lớp màng màu đỏ che phủ.
Một con Rồng đã chết được tìm thấy bên bờ hồ Thái Bạch vào năm Thiệu Hưng thứ 32, triều Nam Tống.
Nó có râu dài và những cái vảy rất lớn, cái lưng màu đen và cái bụng màu trắng. Những cái vây mọc ra từ lưng, và hai cái sừng mọc ra ở đầu.
Nó bốc mùi xa hàng dặm. Những người địa phương đã phủ nó lại bằng một tấm chiếu. Quan lại đã cho người đến làm lễ cúng tế tại đó.
Tuy nhiên, sau một đêm sấm sét dữ dội, con Rồng đã biến mất, chỉ còn lại một cái mương nơi nó đã nằm.
Một bằng chứng hiện vật hiếm hoi mà con người từng tìm thấy là bộ xương Rồng xuất hiện tại thành phố cảng Dinh Khẩu là sự kiện duy nhất mà người ta có thể chụp được hình ảnh chân thực nhất về Rồng.
Bộ xương được cho là của rồng
Vào 8/8/1934, thời báo lớn tại Trung Quốc đưa tin về việc người dân tại Thẩm Dương phát hiện một con Rồng đang bị phân hủy.
Tin tức này đã gây chấn động Trung Quốc thời bấy giờ, và rất nhiều người đã tìm đến thành phố Dinh Khẩu để chứng kiến sự việc. Tuy nhiên, bộ xương Rồng đã bị thất lạc không lâu sau đó.
70 năm sau, một nhóm phóng viên mang theo nhiều nghi vấn đã lần theo các vết tích của sự kiện này. Họ đã thật sự tìm được một bài báo cũ, trong đó có ảnh chụp người dân vây xung quanh bộ xương Rồng.
Dựa vào hình ảnh và bài báo thu được, một số nhà khoa học cho rằng đây chỉ là xương của một con cá voi bị mắc kẹt. Tuy nhiên theo bài báo và những nhân chứng kể lại, bộ xương này gồm 28 đốt xương sống, trong khi đó cá voi lại có đến 57 đốt.
Chính vì thế, sự kiện Dinh Khẩu vẫn còn là một bí ẩn cho tới ngày nay.
Tui huyện tự trị dân tộc Miêu Quan Lĩnh, thuộc thành phố An Thuận, tỉnh Quý Châu vào năm 1996 người ta đã tìm được một bộ hóa thạch nguyên vẹn của loài Rồng cao quý.
 |
| Hóa thạch rồng ở trung quốc |
Cho đến nay mẫu vật vẫn giữ được dáng hình hoàn hảo với tổng cộng 7,6 mét chiều dài, trong đó đầu dài 76 cm, cổ dài 54 cm, thân dài 2,7 mét và rộng 68 cm, khúc đuôi còn lại chiếm 3,7 mét. Đầu Rồng gần giống hình trụ tam giác, riêng khóe miệng đã kéo dài đến 43 cm, phần rộng nhất có bề ngang 32 cm. Sừng nhọn nhô lên từ đỉnh đầu, mỗi chiếc dài 27 cm và rất cân xứng với nhau. Chúng hơi cong và có độ nghiêng, trông giống y chang những hình ảnh được mô tả trong truyền thuyết.
Đây là lần đầu tiên Trung Quốc tìm thấy Rồng hóa thạch có bộ sừng. Phát hiện này là chứng cứ khoa học quan trọng giúp giới khảo cổ lần tìm nguồn gốc loài Rồng - một loài vật tưởng chừng chỉ có trong những tác phẩm hư cấu.
Hiện những mẫu hóa thạch này vẫn đang được trưng bày tại Viện bảo tàng đời sống hóa thạch cổ đại ở thành phố An Thuận, tỉnh Quý Châu.
Cả Rồng phương Tây lẫn Rồng phương Đông đều xuất hiện rất nhiều trong những tài liệu cổ. Đó đều là các bộ chính sử chứ không phải truyền thuyết hay truyện dân gian.
Câu hỏi được đặt ra bây giờ là nếu loài Rồng thật sự tồn tại thì tại sao hình tượng của chúng lại khác nhau tới vậy? Chúng sống vào thời gian nào? Vì sao lại có sự khác nhau? Chúng có thể phun lửa hay phun nước hay không?
Các nhà khoa học ủng hộ cho sự tồn tại của sinh vật huyền bí này đã đưa ra giả thuyết rằng, Rồng là một loài bò sát có từ thời đại kỷ Phấn Trắng, tức là cùng thời với khủng long. Vì vậy sau khi thiên thạch lao vào Trái Đất khoảng 65 triệu năm về trước chúng hầu hết đều đã tuyệt chủng.
Nhưng cũng có một số ngoại lệ, đó là số ít loài Rồng sống dưới nước. Cả Rồng phương Tây và phương Đông đều là hậu duệ của số ít cá thể sống sót sau thảm họa.
Rồng phương Tây có thể bay là nhờ có đôi cánh to và khỏe, cũng giống như các loài thằn lằn bay khổng lồ cổ đại, cánh của chúng có chức năng như một tấm pin năng lượng mặt trời, cung cấp thêm cho bản thân con vật.
 |
| rồng phương tây |
Chúng hoàn toàn có thể phun lửa bằng khí Hydro do chính bản thân tổng hợp nên trong dạ dày. Nói theo một cách dễ hiểu thì Rồng chỉ phun ra khí dễ cháy, còn hàm răng chính là công cụ đánh lửa đốt cháy lượng khí ấy.
Có lẽ bởi vì điều kiện thức ăn ngày càng khan hiếm nên chúng mới tấn công gia súc của con người. Và thế là chúng bị săn giết như một con vật có hại.
Còn đối với Rồng phương Đông chúng được mô tả là hay sống tại các vùng nước hay đầm lầy hơn. Vì vậy rất có thể mỗi lần chúng xuất hiện là dấu hiệu cho một hiện tượng thời tiết tốt, mưa thuận gió hòa nên được mọi người tôn sùng.
Thế nhưng mặc cho nhiều bằng chứng khẳng định sự tồn tại, Rồng vẫn không được nhiều người công nhận. Có giả thiết cho rằng, các nền văn minh cổ đại đã vô tình tìm ra bộ xương hóa thạch của những loài vật khổng lồ thời tiền sử như khủng long, voi ma mút…, để rồi lấy đó làm cảm hứng cho những thần thoại và truyền thuyết về loài Rồng.
 |
| Rồng phương đông |
Đối với những nền văn minh lúa nước, hình tượng loài Rồng được lý giải dựa trên sự e sợ của con người với cá sấu hay trăn, những loài bò sát săn mồi to lớn sống dưới nước.
Giả thuyết trên nghe có vẻ hợp lý đối với hình tượng loài Rồng ở một vài nền văn hóa châu Á. Và nhờ vào những cuộc di cư và dòng chảy văn hoá, hình tượng loài Rồng hoàn toàn có thể được truyền tải từ nền văn minh này sang các nền văn minh lân cận.
Tuy nhiên, trong cuốn sách An Instinct for Dragons, Tiến sĩ David E.Jones đưa ra một quan điểm khác.
 |
| cuốn sách An Instinct for Dragons |
Nhà nhân chủng học của Đại học Trung tâm Florida, Mỹ, cho rằng, loài Rồng chính là sản phẩm từ trí tưởng tượng của loài người sau khi kết hợp ba chủng loài ăn thịt: Các loài trăn và rắn, các loài mèo lớn và các loài chim ăn thịt.
Và như thế, từ cùng một sự kính sợ người phương Đông dường như mong muốn hoà hợp với loài Rồng, còn người phương Tây thì muốn chinh phục và chế ngự nó.
Với bằng đấy bằng chứng, bạn có bao nhiêu niềm tin vào sự tồn tại của Rồng?
Sinh vật huyền bí này có vẻ sẽ còn là chủ đề hấp dẫn các nhà nghiên cứu thêm nhiều năm nữa, trước khi toàn bộ các bằng chứng không thể chối cãi nhận được một lời giải thích hợp lý.
 : RỒNG - Thần Linh hay Ác Quỷ){kind=link}